Oyuncaklar ve Çocuğun Hayal Dünyası

Serap DUYGULU
Psikolog

Oyun ve oyunların en önemli malzemesi olan oyuncaklar çocuklarda hayal dünyasını ve yaratıcılığı geliştiren yegane eğitim araçlarıdır.Eğitim araçlarıdır,çünkü doğru seçilmiş oyuncaklar çocuğun hayatındaki ilk ciddi eğitim için bir tür basamak görevi görür.Bu eğitimin adı da `hayatı ve kendini tanıma`dır.Çocuk oyuncaklarla oynarken aslında çevresindeki gerçek hayatın bir ön denemesini yani provasını yapmaktadır.Bu denemeler sırasında ailenin tutumu çok önemlidir.

OYUNCAK SEÇİMİNDE AİLE FAKTÖRÜ

Genellikle küçük yaş grubundaki çocuklar için oyuncak seçimi aileler tarafından yapılmaktadır.Doğru olan da budur.Ancak bu seçimi yaparken ailenin de bilinçli olması ve oyuncak alırken çocuğun özelliklerine uygun oyuncak seçimi yapabilmesi gereklidir. Oyuncaklar sadece çocukta var olan özelliklere hitap etmezler,aynı zamanda çocuktaki yetenekleri ve yaratıcılıklarını da ortaya koymalarına aracı olurlar.Bu bakımdan ailenin rolü büyüktür.Doğru seçilmiş oyuncaklar gerçekten de çocuğunuzun o ana dek fark etmediğiniz müzik yeteneğini ya da el işlerine ne kadar yatkın olduğunu fark etmenizi sağlayabilir.

ZARARLI OYUNCAKLAR VAR MI?

Oyuncaklar çocuk gelişimi için vazgeçilmez malzemeler olsa da her zaman masum olduklarını söylemek de mümkün olamıyor maalesef.Artık neredeyse her çocuğun elinde gördüğümüz silahlar gibi oyuncaklar çocuklardaki saldırganlık dürtüsünü ortaya çıkarttığı gibi,bir canlıyı yok etmeye yönelik programlanmış elektronik oyun ve oyuncaklar da çocuk gelişimi için tehlikeli oyuncaklardır.Aynı şekilde bilgisayar oyunları da çocuklardaki sosyal aktiviteleri engellediği için önermediğimiz oyun malzemeleri arasında yer almaktadır.

YARATICILIĞI GELİŞTİRECEK OYUNCAKLAR

Oyuncaklar çocuğun dış dünyaya hazırlanması sürecinde en önemli gelişim araçlarıdır. Öyleyse bu araçların seçimi de çok önemlidir.Doğru seçilmiş oyuncaklar çocuğun algı,bellek,dikkat gibi becerilerini geliştirmenin yanında farklı yetenek ve becerilerinin de ortaya çıkmasına yardımcı olur.Örneğin küçük bir flüt ya da basit bir müzik aleti çocuğun sesleri tanımasını sağlayarak, farklı sesleri çıkarırken duyduğu sesleri de taklit etme becerisini artırabilir.Aynı şekilde suyla oynamak çocuğu sakinleştirir ve şefkat duygularının gelişmesine yardımcı olur.İnşaat malzemeleri,tamir setleri ve özellikle legolar çocuktaki el becerilerinin gelişimini ciddi olarak düzenleyen oyuncaklar arasındadır.Hamurlar da bu tip malzemeler arasında yer alır ve çocuk elleriyle şekil verebildiğinden parmak ve el kasları için son derece yararlıdır. Tüm bunların ötesinde farklı şekiller yaratabiliyor olması,hayal ettiği pek çok şeyi yapabiliyor olması çocuktaki sınırlılıkları yok ederek hayal gücünün ve buna bağlı olarak yaratıcılığının gelişimini de olumlu olarak etkiler.

OLUMSUZ VE ENGELLEYİCİ EBEVEYN TUTUMLARI

Anne babalar her ne kadar her şeyi çocukları için yapıyor olsalar da ve oyuncak konusunda doğru seçimler yapıyor olsalar da bazen çocukların oyun oynamalarına sınırlar getirebilmekteler. Oysa oyuncaklar çocuklar içindir ve çocuğa oyun oynaması için gerekli ortam mutlaka sağlanmalıdır.Örneğin çocuğa bir basket seti alıp sonra da çok gürültü yaptığı gerekçesiyle oyun oynamasının engellenmesi  maalesef çok yapılan bir davranıştır. Bunun gibi gemiler alıp etrafı ıslatırsın bahanesiyle oynanmasının engellenmesi ya da bir müzik aleti alıp,çalmasına izin vermemek hep bu tür engelleyici ebeveyn tutumları arasında gösterilebilir.

Halbuki bilinmelidir ki çocuklar oyun oynarken gerçek anlamda hayatı tanıma çalışmaları yapmakta ve eğilimlerini ortaya koymaktadırlar.Bu anlamda düşünülmeli ve çocuğun oyun oynaması desteklenmelidir.

Bu makalenin telif hakları yazara aittir. Yazarın izni olmadan bir kısmı veya tamamı kullanılamaz.
Psikolog Serap DUYGULU’nun iletişim bilgileri :
http://www.ozgurbilge.com/
Özgür Bilge Eğitim ve Psikolojik Danışmanlık Merkezi
Ataköy 9.Kısım. A5-A Blok. Kat:2 Daire:13
Bakırköy İstanbul
212 559 17 25
212 559 18 04
0555 611 85 94