Oyun ve oyunların en önemli malzemesi olan oyuncaklar çocuklarda hayal dünyasını ve yaratıcılığı geliştiren yegane eğitim araçlarıdır.Eğitim araçlarıdır,çünkü doğru seçilmiş oyuncaklar çocuğun hayatındaki ilk ciddi eğitim için bir tür basamak görevi görür.Bu eğitimin adı da `hayatı ve kendini tanıma`dır.Çocuk oyuncaklarla oynarken aslında çevresindeki gerçek hayatın bir ön denemesini yani provasını yapmaktadır.Bu denemeler sırasında ailenin tutumu çok önemlidir.

OYUNCAK SEÇİMİNDE AİLE FAKTÖRÜ

Genellikle küçük yaş grubundaki çocuklar için oyuncak seçimi aileler tarafından yapılmaktadır.Doğru olan da budur.Ancak bu seçimi yaparken ailenin de bilinçli olması ve oyuncak alırken çocuğun özelliklerine uygun oyuncak seçimi yapabilmesi gereklidir. Oyuncaklar sadece çocukta var olan özelliklere hitap etmezler,aynı zamanda çocuktaki yetenekleri ve yaratıcılıklarını da ortaya koymalarına aracı olurlar.Bu bakımdan ailenin rolü büyüktür.Doğru seçilmiş oyuncaklar gerçekten de çocuğunuzun o ana dek fark etmediğiniz müzik yeteneğini ya da el işlerine ne kadar yatkın olduğunu fark etmenizi sağlayabilir.

ZARARLI OYUNCAKLAR VAR MI?

Oyuncaklar çocuk gelişimi için vazgeçilmez malzemeler olsa da her zaman masum olduklarını söylemek de mümkün olamıyor maalesef.Artık neredeyse her çocuğun elinde gördüğümüz silahlar gibi oyuncaklar çocuklardaki saldırganlık dürtüsünü ortaya çıkarttığı gibi,bir canlıyı yok etmeye yönelik programlanmış elektronik oyun ve oyuncaklar da çocuk gelişimi için tehlikeli oyuncaklardır.Aynı şekilde bilgisayar oyunları da çocuklardaki sosyal aktiviteleri engellediği için önermediğimiz oyun malzemeleri arasında yer almaktadır.

YARATICILIĞI GELİŞTİRECEK OYUNCAKLAR

Oyuncaklar çocuğun dış dünyaya hazırlanması sürecinde en önemli gelişim araçlarıdır. Öyleyse bu araçların seçimi de çok önemlidir.Doğru seçilmiş oyuncaklar çocuğun algı,bellek,dikkat gibi becerilerini geliştirmenin yanında farklı yetenek ve becerilerinin de ortaya çıkmasına yardımcı olur.Örneğin küçük bir flüt ya da basit bir müzik aleti çocuğun sesleri tanımasını sağlayarak, farklı sesleri çıkarırken duyduğu sesleri de taklit etme becerisini artırabilir.Aynı şekilde suyla oynamak çocuğu sakinleştirir ve şefkat duygularının gelişmesine yardımcı olur.İnşaat malzemeleri,tamir setleri ve özellikle legolar çocuktaki el becerilerinin gelişimini ciddi olarak düzenleyen oyuncaklar arasındadır.Hamurlar da bu tip malzemeler arasında yer alır ve çocuk elleriyle şekil verebildiğinden parmak ve el kasları için son derece yararlıdır. Tüm bunların ötesinde farklı şekiller yaratabiliyor olması,hayal ettiği pek çok şeyi yapabiliyor olması çocuktaki sınırlılıkları yok ederek hayal gücünün ve buna bağlı olarak yaratıcılığının gelişimini de olumlu olarak etkiler.

OLUMSUZ VE ENGELLEYİCİ EBEVEYN TUTUMLARI

Anne babalar her ne kadar her şeyi çocukları için yapıyor olsalar da ve oyuncak konusunda doğru seçimler yapıyor olsalar da bazen çocukların oyun oynamalarına sınırlar getirebilmekteler. Oysa oyuncaklar çocuklar içindir ve çocuğa oyun oynaması için gerekli ortam mutlaka sağlanmalıdır.Örneğin çocuğa bir basket seti alıp sonra da çok gürültü yaptığı gerekçesiyle oyun oynamasının engellenmesi  maalesef çok yapılan bir davranıştır. Bunun gibi gemiler alıp etrafı ıslatırsın bahanesiyle oynanmasının engellenmesi ya da bir müzik aleti alıp,çalmasına izin vermemek hep bu tür engelleyici ebeveyn tutumları arasında gösterilebilir.

Halbuki bilinmelidir ki çocuklar oyun oynarken gerçek anlamda hayatı tanıma çalışmaları yapmakta ve eğilimlerini ortaya koymaktadırlar.Bu anlamda düşünülmeli ve çocuğun oyun oynaması desteklenmelidir.

Bu makalenin telif hakları yazara aittir. Yazarın izni olmadan bir kısmı veya tamamı kullanılamaz.
Psikolog Serap DUYGULU’nun iletişim bilgileri :
http://www.ozgurbilge.com/
Özgür Bilge Eğitim ve Psikolojik Danışmanlık Merkezi
Ataköy 9.Kısım. A5-A Blok. Kat:2 Daire:13
Bakırköy İstanbul
212 559 17 25
212 559 18 04
0555 611 85 94

Çocukların, hayatla tanıştıkları ilk andan itibaren gelişimlerini etkileyen en önemli faktör, oyunlar ve oyuncaklardır. Oyun oynamak, çocuğun hayatı tanıması yolunda hiç kimseden öğrenemeyeceği konuları, kendi deneyimlerini oluşturarak öğrenmesini sağlar. Özgür Bilge Eğitim ve Danışmanlık Merkezi’nden Psikolog Serap Duygulu: “Oyun oynamak, öğrenilen bir eylemdir ve bu eylemin araçları da bilindiği gibi oyuncaklardır. Oyun, çocuğunuzun kendi dışındaki her şeyle iletişim kurmasının yolunu açtığından sosyal ve toplumsal olarak bir uyum gösterme işlevine sahiptir.” diyor ve oyunun, çocuğun çevresiyle iletişim kurmakta kullandığı bir dil ve anlatım biçimi olduğunu söylüyor.

Oyun Çocuğunuz İçin Neden Önemli?

Bir çocuğun hayatında oyunun tartışılmaz bir önemi vardır.

• Çocuğunuz oyun oynarken, aslında duygularını ve ihtiyaçlarını ifade eder ve birçok sorununu da kendi başına çözebilme yeterliliği kazanır.

• Toplum ve ahlak kurallarına uyum göstermeyi de oyun yoluyla öğrenir.

• Her şeyin ötesinde, bir sorun yaşadığını düşündüğünüz çocuğunuzu, sadece oyun oynarken izlemeniz bile, sorunun kaynağı hakkında önemli bilgiler edinmenizi sağlar.

• Çocuklar oyun oynarken son derece doğal, içten ve maskesizdir. Bu nedenle çocuğunuzla ilgili aklınıza takılan, onun hakkında bilmek istediğiniz gerekli tüm bilgilere; oyun oynarken onu izleyerek ulaşabilirsiniz.

• Çocuklar oyun oynarken hem yaşadığı sıkıntıları dışa vurur, hem çevresiyle ilişki kurmayı öğrenir, hem de sosyal ve toplumsal bir birey olmanın ilk adımlarını atmaya başlar.

• Oyun oynamanın bu kadar önemli etkileri olduğunu göz önünde bulundurarak, çocuğunuza fırsatlar yaratılmalı ve onu, oyun oynaması için teşvik etmelisiniz. Bu konuda önemli olan diğer bir faktör ise oyuncaklardır.

Çocukların gelişim süreçleri içinde zihinsel, bedensel ve psiko-sosyal gelişimlerini etkileyen, biçimlendiren ve düzenleyen; yaratıcı yönlerini ve hayal güçlerini geliştiren, yeteneklerinin ortaya çıkmasını destekleyen her tür oyun malzemesi, oyuncak olarak isimlendirilir. Oyuncağın, oyuncak olarak değerlendirilmesi için sadece hazır yapılmış bir ürün olması gerekmez. Çocuğunuzun oyun oynarken kullandığı her türlü materyal oyuncaktır; kum, kil, hamur, su, boş kutular, ipler, kağıtlar da aynı kapsam içinde yer alır.

Seçtiğiniz Oyuncağın Malzemesi Önem Taşıyor
Çocuğunuza oyuncak seçerken; oyuncağın boyutuna, şekline ve bünyesinde barındırdığı malzemeye dikkat etmelisiniz. Küçük parçalardan meydana gelen oyuncaklar, çocuğun oyuncağı yutma ve boğulma riski olasılığından; sivri köşeleri ya da keskin uçları bulunan oyuncaklar da yaralanmasına yol açabileceğinden tehlikelidir. Bir de oyuncak seçerken; sağlığa zarar vermeyen, boya ve benzer maddelerden yapılmamış olan oyuncaklar seçmeye özen gösterin. Son günlerde bazı oyuncakların, kurşun ve zehirli maddeler içerdiği iddiasıyla toplatıldığını duyuyoruz.

Çocuğunuzun Gelişim ve Eğitimi Konusunda Oyuncakların Rolü

Çocuk için oyun ve oyuncağın önemi kadar oyuncak seçimi de önemlidir. Oyuncaklar, çocuğunuzun doğal yeteneklerini ortaya çıkaran ve bu yolla onun eğitimini de sağlayan oyun malzemeleridir. Bu nedenle oyuncaklardaki en önemli özellik; çocuğun oynarken öğrenmesini kolaylaştıracak ve yaratıcı yönlerine hitap edecek türde olmasıdır. Çocuklar hayatı tanıma yolunda bütün deneyimlerini oyun ve oyuncaklarla edinirler. Bu nedenle oyuncaklar, çocuğun, toplum ve çevreyle olan ilişkilerini düzenleyen bir eğitim ve araçlar sistemidir. Çocuğunuz doğru oyuncaklarla; renk, boyut, şekil kavramlarını öğrenecek, bazı sayısal ya da sözel değerleri oluşturacaktır. Gelişim evreleri boyunca her çocuk, oyun oynamaya ve oyuncağa büyük gereksinim duyar. Üstelik bu, gelişiminin sağlıklı tamamlanabilmesi için hayati önem taşır. Her yaş ve cinsiyetteki çocuk için, doğru oyuncaklarla oyun oynamanın ciddi yararlar sağladığını unutmayın! Oyun ve oyuncaklar konusunda çeşitli sınıflandırmalar yapılmıştır; genel olarak oyuncaklar, daha doğru bir ifadeyle oyun malzemeleri beş ayrı grupta ele alınır:

Birinci Grup Malzemeler
Çocuğunuzun, kendi dışındaki çevreyi tanımasını ve kendi deneyimlerini oluşturmasını sağlayan malzemelerdir. Bu malzemeler kum, toprak, kil, çamur, su ve boyalardan oluşur. Çocuğunuz malzemeye kendisi şekil verdiği için; hayal gücünü ortaya çıkarır, tutma, kavrama ve şekil verme yönünü geliştirir.

İkinci Grup Malzemeler
Çocuğunuzun, yaratıcı yeteneğini ortaya çıkartmasını sağlayan; boya, tebeşir ve çamur türü malzemelerdir. Kendi kendine birçok şekil yaratabilir.

Üçüncü Grup Malzemeler
Çocuğunuzun hayal dünyasına hitap eden ve onu destekleyen; bebek ve hayvan figürlerinden oluşurlar. Bu oyuncaklarla oynayan çocuğunuz, kendi oyun dünyasını kurar ve bu dünyanın içinde yer alır. Bebeklerini giydirir, hayvanlara ses verir, onlar gerçekmiş gibi hayal eder.

Dördüncü Grup Malzemeler
Çocuğunuzun bir yetişkin gibi davranabilmesini sağlayan ve becerilerini geliştiren küçük ev eşyalarıdır. Yetişkinlerin dünyasında gördüğü her şeyi taklit yoluyla kendi dünyasında uygular. Küçük mutfak aletleri, tamir malzemeleri, fırçalar bu gruba girer.

Beşinci Grup Malzemeler
Çocuğunuzun hem bedensel hem de zihinsel yeteneklerinin gelişimini destekleyen, jimnastik aletleri ve inşa malzemeleridir. Legoları da bu grupta değerlendirebiliriz.

Oyuncak seçimi, bütün bu özellikler göz önünde bulundurulduğunda daha fazla önem kazanır. Maalesef silah ve tabanca da, günümüzde oyuncak kavramı içinde yer almaktadır ancak sonuçları bakımından zararları tartışılamaz. Bir çocuğa silah almanın hiçbir masum gerekçesi olamaz. Silah almak demek, şiddet uygulamanın ya da bir başkasına zarar vermenin masum olduğunu düşünmek kadar tehlikelidir. Birçok ebeveynin savunması: “Ben almasam arkadaşında görüyor, almak zorunda kalıyorum.” şeklindedir ve maalesef bunun gerçekçi bir tarafı yoktur. Çocuğunuz her şeyi isteyebilir, biz yetişkinlerin farkı da burada ortaya çıkar. Onlar her şeyi isterken, biz onların isteklerini doğru yönlendirmekle görevliyiz.

Çocuğunuza, kendisini ortaya koyabileceği, kişiliğini aktif olarak şekillendireceği, yeteneklerine ve hayal gücüne hitap eden oyuncaklar seçerek, var olan değerlerinin daha da gelişmesine katkıda bulunmalısınız.

Yaşlara Göre Oyuncak Seçimi

Uzmanlara göre, oyunlar ve oyuncaklar yaş ve cinsiyete göre farklılıklar göstermektedir.

Gerçekten de kız çocuklarının ağırlıklı olarak bebeklerle ve ev eşyalarıyla, erkek çocukların ise arabalar, tamir aletleri ve spor malzemeleriyle oynadıkları görülür. Çocukların cinsiyetlerine göre ailelerin davranışları ve oyuncak seçimindeki tutumları çok önemlidir. Bu nedenle, oyuncak seçiminde ilk belirleyici olan ailelerin, göz önünde bulundurması gereken bazı noktalar vardır.

• Çocuklar, doğdukları andan itibaren, şekil, renk ve sese karşı duyarlıdırlar. Bu nedenle ilk aylarda seçeceğiniz oyuncaklar, çocuğunuzun görsel ve işitsel duyularını geliştirecek özelliklerde olmalıdır.

• 18 aya kadar olan çocuğunuz için; kırılmayan, emniyetli, yıkanabilir, küçük parçalar içermeyen, boyası çıkmayan nitelikte oyuncaklar seçmelisiniz.

• 1.5 yaşındaki çocuğunuz, artık çevresiyle daha ilgili olduğundan keşfetme ve araştırma merakı artmıştır. Bu nedenle 18 aydan itibaren çocuğunuz için legolar ve büyük parçalardan oluşan yap-boz oyuncaklar çok yararlı olacaktır.

• 1.5 yaşında yürüme becerisini de kazandığı için, çekerek götürebileceği, tekerlekli her tür oyuncak; araba, kamyon ve parçalardan oluşan trenleri seçebilirsiniz. Bunlar çocuğun toplum hayatında gördüğü araçları sembolize etmesi bakımından da ayrı bir önem taşır.

• Tüylü, yumuşak bebek ve hayvan figürleri ile toplar, çocukların yaşına göre oynamaktan çok zevk aldığı oyuncaklardır.

• Her yaş için önerilen en önemli oyun malzemesi ise “su”dur. Küçük yaşlarda, mutlaka kontrol altında olmak koşuluyla suyla oynamasına izin vermek ve bunun için ortam hazırlamak çocuğunuzun dokunma duygusunu geliştirdiği gibi, mutluluk verici bir oyun aracıdır da. Su ile oynamak, çocuğunuzun uzun süreli olarak dikkatini toplamasını, hırçınken sakinleşmesini sağlar.

• 2 yaşından itibaren oyun malzemesi olarak, suyla birlikte kum ve hamur da önerilir. Kum, top havuzları ya da suyla doldurulmuş kaplar, çocuğunuzun hem fiziksel hem de zihinsel gelişimini destekler ve özgüven kazanmasına yardımcı olur.

• 3 yaşından itibaren çocuklar bazı kurallı oyunları oynamaya başlarlar. Belli sıralarla, belli kurallara uyulması gereken basit oyuncaklar çok ilgisini çeker. Tamir aletleri, parçaları birleştirerek kendi kendine yapabileceği blok oyuncaklar, bu niteliklerde oyuncaklardır.

• Oynayacağı oyuncağın renk ve şekil seçimi konusunda, çocuğunuzun zevkini ve isteklerini mutlaka dikkate alın!

0–3 Yaş Döneminde Oyuncakları Ebeveynler Seçiyor

Genel olarak bu yaş dilimindeki çocuklar için oyuncak seçimi zaten ebeveynler tarafından yapılmaktadır ve doğal olan da budur. Küçük bir çocuğun kendisi için en doğru oyuncağı seçmesi beklenemez. Çocuğunuz, kendi düzeyinden çok daha ilerde bir oyuncağa, sadece rengi çok cazip geldiği için ilgi gösterebilir. Elbette ki çocuğunuzun beğenilerini ve tercihlerini de dikkate alın ama yaşa göre oyuncak seçimini sadece çocuğunuzun beğenilerine göre de belirlemeyin! Burada şu soru akıllara geliyor: Acaba aileler, her zaman en doğru oyuncağı mı seçiyorlar? Maalesef durum bundan farklı olabiliyor. Çocuklarına oyuncak alırken, ailelerin bir çoğu için, çocuğun zeka yaşını, becerilerini ve ilgi alanlarını gözettiklerini söylemek mümkün değil. Ebeveynler öncelikle kendi kişilik özelliklerine, ilgi duydukları konulara ve zeka yapılarına göre tercih yapıyorlar, öncelik her zaman için çocuğun özellikleri olmayabiliyor. “Ben alayım, ilerde oynar.” düşüncesiyle ya da “Benim çocukken böyle bir oyuncağım hiç olmadı, bari çocuğumun olsun.” zihniyetiyle seçilen oyuncaklar, aslında ebeveynlerin kendileri için seçtikleri oyuncaklardır. Çocuğa hiçbir yarar sağlamayacağı gibi, olumsuz etkiler de yapabilir. Oyuncak seçiminde temel kuralın, kendi hevesinizi almak değil, çocuğunuzun gelişimini desteklemek olduğunu unutmayın! Bu nedenle çocuğunuzun yaşını, zihinsel ve fiziksel düzeyini, ilgi alanlarını mutlaka iyi gözlemlemeli ve oyuncak alımında bu bilinçle hareket etmelisiniz.

Oyuncaklar, Çocuğunuzun Meslek Seçiminde Belirleyicidir

Bu konuda bazı araştırmalar yapılmıştır ve çocuğun oynadığı oyuncak ve oyunların gelecekte seçeceği meslek hakkında ipuçları verdiğine dair bazı görüşler ileri sürülmektedir. Bu görüşlere göre çocuk ilgi alanlarına yönelik oyuncaklarla oynamakta ve yetişkinliğe eriştiğinde başarılı olacağı mesleği bu yolla ifade etmektedir.
Örnek olarak bir müzik aletiyle oynayan bir çocuğun duygusal özellikler taşıdığı, bedensel zeka, mantık ve matematiksel zeka ile müzik zekasının daha fazla geliştiği, bu nedenle meslek olarak müzisyenlik, yazarlık ya da matematik bilimleri alanlarında çalışacağı yönünde düşünceler vardır.

Aynı şekilde küp bloklar ve oyun hamuruyla oynamaktan hoşlanan bir çocuğun görsel zeka, mantık matematiksel zeka ve bedensel zeka açısından ileride olacağı ve meslek olarak da ressam veya heykeltıraşlık türü bir sanatsal alanı seçeceği önerilmektedir.
Buna göre topla oynayan bir çocuk için de bedensel zeka, sosyal iletişim zekası, görsel zeka gibi zeka türlerinde üstün olduğu, hareketle ilgili mesleklerde başarılı olabileceği ve sporun değişik dalları, organizasyon ya da mimarlık gibi mesleklere yöneleceğinden söz edilmektedir.

Bu bilgiler ışığında ortaya çıkan durum şudur; çocuğun ilgi gösterdiği oyuncak türü ne olursa olsun çocuk oyun ve oyuncakla kendini ifade yolu bulmaktadır. Bu nedenden dolayı da mutlaka çocuğun hem kişilik yapısı, hem zeka ve fiziksel düzeyi, hem de ilgi alanları doğru saptanmalıdır.

Oyuncaklar Çocuğun Gelişimini Olumsuz Etkiler mi?

Oyuncakların, çocuğun gelişimini olumlu yönde etkilediği ve mutlaka oynaması gerektiği düşünülür ki bu doğru bir düşüncedir. Yaşı ve cinsiyeti ne olursa olsun her çocuk, oyunla ve oyuncakla büyümelidir. Bu nedenle doğru oyuncak seçimi ciddi bir önem taşır ancak gelişimini destekleyecek oyuncaklar seçtiğini zannederek yanlış seçimlerde bulunan aileler olduğu da bir gerçektir. “Çocuğumuzu olumsuz etkileyen oyuncaklar da var mıdır?” sorusunun cevabı “evet” tir ve maalesef bir çok ebeveyn bu yanlışa düşer.

Örneğin; elektronik oyuncaklar, bu tip oyuncaklardır. Genellikle, çocuğunuzu tek başına oyun oynamaya yönlendirdiği için hem sosyalleşmesi açısından sıkıntılara yol açar hem de çocuğunuzu kısıtlı bir mekana hapseder ve bu tür oyuncaklarda çocuğunuzun, yaratıcılığını geliştireceği hiçbir özellik yoktur.

Savaş oyunları ve silahlar da, çocuğunuzun çevresine karşı saldırgan bir tutum geliştirmesine, sosyal hayata uyum konusunda sorunlar yaşamasına neden olabilir. Bir canlıyı yok etmek üzere kurulmuş savaş oyunları, bir süre sonra çocuğunuzda, bunun normal bir şey olduğu duygusunun yerleşmesine kadar varabilen olumsuzluklara neden olabilir.

Ailelere Öneriler

• Çocuklar için aslında her şey bir oyuncaktır. Bu nedenle illa para vererek oyuncak satın almanız gerekmez.

• Biraz yaratıcılığınızı kullanarak üretebileceğiniz her şey mükemmel bir oyuncak olabilir.

• Tuvalet kağıdı ruloları, boş kutular, makaralar, plastik mutfak eşyaları, küçük kaşıklar da harika oyuncaklardır. Üstelik hepinizin de çok iyi bildiği gibi çocuklar, kucak dolusu paralar ödenerek alınmış oyuncaklarla değil, bu tarz eşyalarla oynamaya bayılırlar. Bir araştırmaya göre çocukların hazır bir oyuncağa gösterdikleri ilgi tam 90 saniyedir. Çünkü her şeyiyle hazır bir oyuncakta keşfedeceği, araştırıp karıştıracağı fazla bir şey yoktur. Bu nedenle oyuncak alırken, daha basit, yapıp bozabileceği ve yeniden inşa edebileceği oyuncakları seçmeniz yararlı olacaktır.

• En basit görünen ama çocuğa kattıkları açısından ciddi faydaları olan oyuncaklar ise; kum ve sudur. Çocuğunuz, bir kap suyla saatlerce oyalanabilir ve bundan mutluluk duyar.

• Yaşı kaç olursa olsun kitaplar, okumayı sevmesi ve göz aşinalığı oluşturması bakımından çok etkilidir.

• Oyuncak alırken; içerdiği malzemelere, üretiminde kullanılmış maddelere, boyasının çıkıp çıkmadığına da mutlaka dikkat edin.

• Çocuğunuzun, oyuncakla oynarken her zaman sizin gözetiminizde olmayacağını düşünerek; zarar verici, kesici ve küçük parçalar içeren oyuncakları, erişemeyeceği yerlerde saklayın ya da hiç eve sokmayın!

• El ve parmak kaslarını güçlendiren hamurlar, çocuğunuzu oyunun içine aktif olarak katacağından büyük yarar sağlar.

• Oyuncağın üretiminde kullanılan maddelerin, yanıcı, parlayıcı özellikler taşımaması gerektiğini unutmayın!

• Oyuncak seçiminde en önemli kurallardan biri de, oyuncağın çocuğa yönelik bir oyuncak olması gerektiğidir, ailelerin kendi isteklerine yönelik değil.

• Bir çocuk için oyuncağa kaç para verildiği ya da nereden alındığı ve markası hiçbir şey ifade etmez. Çocuk oyuncakla severek oynamalıdır. Eğer istenirse her şey oyuncak olabilir, hatta satın alınan diğerlerine göre daha yararlı bile olabilir. Bütün gereken; biraz yaratıcılık ve dikkattir.

Oyuncak, bir çocuk için yaşamsal ihtiyaçları kadar önemlidir. Çocuğunuz, oyun ve oyuncaklar aracılığıyla gerçek hayata hazırlanırlar. Doğru oyuncak seçimi, ancak çocuğunuzun kişilik özelliklerini, zeka düzeyini, fiziksel yapısını ve ilgi alanlarını doğru saptamak yoluyla mümkündür.

Bu makalenin telif hakları yazara aittir. Yazarın izni olmadan bir kısmı veya tamamı kullanılamaz.
Psikolog Serap DUYGULU’nun iletişim bilgileri :
http://www.ozgurbilge.com/
Özgür Bilge Eğitim ve Psikolojik Danışmanlık Merkezi
Ataköy 9.Kısım. A5-A Blok. Kat:2 Daire:13
Bakırköy İstanbul
212 559 17 25
212 559 18 04
0555 611 85 94

Çocuklar kendilerine has  kişilik özellikleri ile doğarlar ve doğdukları andan itibaren de birbirinden farklı huy ve karakter özellikleri sergileyerek büyürler.Her çocuk kaş,göz,boy, gibi fiziksel özellikleriyle nasıl diğerlerinden farklıysa,sahip olduğu yetenek ve yatkınlıklarıyla da başka çocuklardan farklıdır.Çocuğun hem doğuştan getirdiği,hem de sonradan kazandığı becerilerin farkında olabilmek önemlidir.İlgili ve dikkatli ebeveynler bu yetenekleri fark ederek zamanında ve doğru yönlendirmelerde bulunabilir ve çocuklarının  daha sosyal ve çok yönlü yetişmelerine katkıda bulunabilirler.

GERÇEKTEN YETENEKLİ Mİ?

Aileler çocuklarının yetenekli olup olmadığı konusunda çok net yargılara sahip olmayabilirler. Bu konuda söylenecek çok önemli bir şey vardır,o da;her çocuğun en az bir alanda yetenekli olduğudur.Bütün mesele hangi  konuya ilgisi ve eğilimi olduğunu doğru olarak saptayabilmektir.Eğer yeterli şartlar oluşturulmaz ve çocuğun  hangi alanda yetenekli olduğu bilinmezse,bu yetenekle beraber,varsa çocuğun konuya olan ilgisi de kaybolup gidecektir. Dolayısıyla ebeveynlere düşen görev çocuğun yetenek ve becerilerini işler hale getirmek yani gün ışığına çıkartmaktır.

EVDEKİ MİNİK YETENEK

Televizyonlarda çok kullanılan bir deyim vardır:70 milyon insan.İşte bu deyimle 70 milyon insanın içinden sadece bir Fazıl Say çıkmış olması,bir Cem Karaca,bir Süreyya Ayhan,bir Cem Yılmaz çıkması aslında toplum için büyük eksikliktir.Kendi alanında çok iyi olabilecek pek çok yetenekli insan daha keşfedilemeden kaybolup gidiyor.Belki aramızda çok iyi tenis oynayabilecek insanlar varken bir kere bile raket tutmamış olmamız nedeniyle tenis sporuyla tanışamadan ve bu yeteneğimizi fark edemeden yok olup gidiyoruz.Bu açıdan bakınca aslında her evde minik yetenekler olduğunu da bilmek gerekiyor. Bilmek tek başına bir anlam ifade etmiyor tabii.Bu yetenekleri nasıl geliştireceğimiz de önem kazanıyor.

Maalesef okulların pek çoğu çocukların yeteneklerini ortaya çıkarma konusunda yeterli donanıma sahip değiller. Halbuki okullar çocukların sosyal ve psikolojik olarak desteklenmesini beklediğimiz eğitim yuvaları.Ancak maalesef bazı sosyal faaliyet kolları olsa da gerçek anlamda etkin bir işleve sahip olduklarını söylemek çok da mümkün değildir. Bu konuda pek çok yetenek ya tesadüfen keşfediliyor ya da tesadüfen yeteneği olduğu konudan uzaklaştırılıyor. Dolayısıyla çocuğun ilgisini ve eğilimi olduğu alanları keşfetmek için bütün iş aileye düşüyor. Çocuklar her zaman çok dışa dönük davranışlar sergilemedikleri için yetenekli olduğu konuları anlamak her zaman çok kolay olmayabilir. Ama evde kendini ortaya koyabilen bir çocuk varsa ve ilgi duyduğu konular belirliyse bu asla ihmal edilmemelidir.

HANGİ SANAT DALI, HANGİ YETENEK?

Zeka ve yetenek üzerine yaptığı araştırmalarıyla tanınan bilim adamı Robert Sternberg `Akademik zekalar kolay bulunur,ancak yaratıcılık çok nadir ve eşsizdir.` diyor.Yaratıcılık ise yetenekle doğru orantılıdır.Gerçekten de insan yeteneği olduğu konuda muhteşem eserler yaratır,muhteşem sonuçlara ulaşır.

Çocuğunuz belki okulda çok başarılı olmayabilir,sporla da arası hoş olmayabilir,hatta öğrenme anlamında sorunlar yaşıyor olabilir.Ancak belki de müzik çocuğunuzun ilgisinin olduğu alandır. Ya da el becerileri en iyi yapabileceği faaliyetler arasındadır.Denemeden ve çocuğunuza bu şansı sunmadan bilemezsiniz.Her çocuk bir ya da birkaç alanda yetenek olarak değerlendirilecek kadar yüksek potansiyelle doğar.Bu alanların neler olduğu ancak iyi gözlemle mümkündür.Sadece anne baba öyle istiyor diye çocuğun müziğe ilgisinin olacağını düşünmek veya zorla bir spor çalışmasına göndermek çok akıllıca olmaz.Aksine çocuk istediği ve ilgi duyduğu konulara karşı da soğuk davranabilir.Sırf bu sebeple gerçekten ilgi duyduğu alanları keşfetme şansını kaybedebilirsiniz.Çocuklardaki yetenekleri desteklemek ve yönlendirmek anlamında ebeveyn olarak biz neler yapabiliriz dersek:

• Çocuğun kişisel özelliklerini çok iyi gözlemlemek,
• İlgi duyduğu alanları tanımaya çalışmak,
• Kuvvetli olduğu yönlerini keşfetmek ve keşfetmesine yardımcı olmak,
• Motivasyon ve moral destek sağlamak,
• Başardığı her konuyu takdirle karşılamak.
• İstemediği ve sevmediği konularda zorlamamak,
• Araştırma ve inceleme isteklerini ertelememek,engel olmamak.

ÇOCUĞUN YETENEKLERİNİ GÖRMEZDEN GELMEYİN

Çocuğun hangi alanda daha iyi olduğunu bulmak ve o yönde gelişimini desteklemek hayati öneme sahiptir. Çocuğunuzun gerçekten güçlü ve yetenekli olduğu alanları keşfetmek ve bu konuda desteklemek, diğer alanlarda da çocuğun başarısını artırmaktadır.Üstelik yapılan araştırmaların ortaya koyduğu bir diğer sonuca göre yeteneği olsun ya da olmasın,çocuğun psiko-sosyal gelişimi  açısından en önemli etken aile tarafından sunulan cesaretlendirme ve moral destekleridir.Kaldı ki özellikle yeteneğinin olduğu konular doğru belirlenerek yönlendirilirse çok başarılı sonuçlar alınacağı bilinmelidir.

Yeteneğin ve zekanın üç önemli unsuru vardır:

• Yaratıcılık
• Analitik düşünme
• Pratik düşünme

Genellikle her hangi bir konuda yeteneği ya da ilgisi olan çocuklar kendilerini mutlaka ortaya koyarlar. Başkalarından farklıdırlar.Hep bir şeyler keşfetme ve araştırma heyecanı içindedirler. Aileleri de bu çocukların kendilerini bunalttığından yakınırlar.Çünkü bu çocuklar;

• Çok soru sorarlar,
• Etrafı ve eşyaları çok karıştırırlar,
• Özellikle elektronik bazı aletler olmak üzere pek çok şeyin içini açıp bakmak isterler ve bozarlar.Ya da yeniden yaparlar.
• Pek çok gerekli gereksiz malzeme biriktirirler.Yeni şeyler yapmaya karşı oldukça meraklıdırlar.
• Genellikle çok okurlar.
• Ya çok dışa dönük ya da çok sakin olurlar.
• Yaptıkları faaliyetler sırasında çok düzensiz,dağınık olabilirler.

Bu tür özellikler sergileyen bir çocuğunuz varsa zaten neye ilgi duyduğu az ya da çok bilirsiniz. Çocuğunuzun ilgi duyduğu konu ne olursa olsun,o konuda mutlaka yaratıcı çalışmalar yapması için yönlendirmelisiniz.

DOĞRU YÖNLENDİRMEK

Çocuğunuzun hangi konuda yeteneği olduğunu bilseniz de bilmeseniz de öncelikle onu bazı faaliyetler için desteklemelisiniz. Mesela bir spor dalına ya da sosyal bir çalışmaya ilgi duyabilir. Bir müzik aleti çalması için teşvik etmek ve imkan varsa ders alması sağlanabilir. Çocuğa önceden bazı ortamlar sağlanmadan ne konuda ilgisi ve yeteneği olduğunu anlamak mümkün olmaz.O nedenle okulda ya da bulunduğu ortamlarda;

• Bir proje çalışmasına katılması
• Bir takım sanatsal faaliyetlerde yer alması için desteklemek
• Yaratıcı aktivitelerde yer almasını sağlamak
• Evde kullanılmayan bazı aletleri ve eşyaları karıştırıp incelemesine izin vermek gibi çalışmalar yapılabilir.

Çocuğun yapmak istediği ya da yapacağı faaliyetler için evde bir köşesinin olması da çok yararlıdır.Bu çocuğun üretkenliğini artıracağı gibi,her seferinde eşyaları toplayıp kaldırmak gibi sıkıcı zorunluluklardan kurtulmasını da sağlar.

Yetenekleri desteklemenin ve ortaya çıkarmanın bir yolu da çocuğa çok fazla malzeme sunmaktır.

• Düğmeler,
• Çiviler,
• Tahta parçaları,
• Renkli kağıtlar ve ipler,
• Deniz kabukları,kum,çakıl vb
• Boya kalemleri,boya malzemeleri
• Her tür kutu gibi malzemeler çocuğu sınırsız olarak yaratmak üzere programlayacaktır.

AİLENİN DESTEĞİ TAM OLMALIDIR

Öncelikle çocuğun özgürce dağıtıp,bir şeyler yaratacağı kendine ait bir alanı olmalı. Bunun yanında çocuğun ilgi duyduğu alan ne olursa olsun mutlaka cesaretlendirilmeli.

Özellikle yaratıcı çocuklar için çocuğun bir faaliyet içinde yer alması sağlanmalıdır. Bu tip çocuklar eşyaları parçalara ayırıp birleştirmekten hoşlanırlar.Engellemeden teşvik edilmelidir. Mesela kullanılmayan aletler çocuğa verilerek incelemesi için fırsat verilebilir.Ayrıca soru sormalarına da imkan tanınabilir.Yaratıcı yapıdaki çocuklar çok fazla olarak ve sıra dışı  sorular sorarlar.Cesaretlendirin.Soruları geçiştirmeyin.Cevabını bilmediğiniz sorular olduğunda çekinmeden bilmediğinizi söyleyerek cevabını beraber araştırıp bulmaya çalışın.Birlikte gezilere çıkarak,ona ilginç gelen yerleri görmeye gidin.

Analitik düşünen çocuklar için bir şeyler yapılırken uygulanan kurallar ve takip edilen yöntemler çok önemlidir.Her şeyin mantıksal bir sebebi olduğuna inandıkları için de her şeye bir açıklama beklerler.O nedenle mesela haberleri beraber izleyip,olan biten gelişmeler ve nedenleri üzerine konuşmak çok yararlı olur.Bu tip çocuklar problem çözmekten hoşlanırlar.deneyler yapmayı severler.Mümkün olduğunca bu ortamlarda bulunmasına imkan vermeye çalışın. Laboratuarlar ya da atölyeler bu tip çocuklar için çok heyecan verici yerlerdir.

Pratik düşünen çocukları en iyi tanımlayan cümle şudur: Ne gerektiğini bilerek,doğru olanı yapabilme yeteneğine sahip çocuklar.Bu çocuklar sosyal ortamlarda daha rahat hareket edebilirler,insanlarla iyi ilişkiler kurma becerileri oldukça iyidir.Evle ilgili sorumluluk isteyen işlere karşı ilgili davranabilirler ve gerçekten el becerisi isteyen durumlarda çok yeteneklidirler.Bazen çatışmacı davranışlar sergilese de zaman içinde doğru çözümlere ulaşmayı da öğrenecektir.Ancak ebeveyn olarak uzlaşma yollarını göstermeniz gereklidir.

Her koşulda çocuğun bağımsız çalışması,tek başına bir iş bitirmesi teşvik edilmelidir.Çocuk ister yaratıcı, ister analitik ya da pratik düşünme biçiminde olsun çocuğun ilgisi ve başarılı olduğu alan neyse ona odaklanmak önemlidir.

AİLELERE ÖNERİLER

Neler yapmalısınız?

Öncelikle her çocuğun kendine özgü bir ya da birkaç yetenekle doğduğunu bilmelisiniz. Anne baba olarak en önemli kural çocuğun ne konuda ilgisi ve yeteneği olduğunu bulmaktır. Bu amaçla çok iyi gözlemci ve yönlendirici olmalısınız.Çocuklar mutlaka yetenekleri konusunda belirgin ipuçları sunarlar. İpuçları yoksa sizin yapacağınız bazı yönlendirmeler çocuğunuzdaki yetenekli alanların ortaya çıkmasını kolaylaştıracaktır.

• Çocuğun bazı uğraşlar edinmesini sağlamak,
• Sevdiği konularla ilgili bir kursa göndermek ya da ders aldırmak,
• Farklı ortamlarda farklı insanlarla bir arada olma imkanı yaratmak,
• Sorunlara çözüm bulması amacıyla değişik bakış açıları edinmesini sağlamak,
• Günlük olaylar üzerine ya da bir konu üzerinde beyin fırtınası yapmak, vb gibi yollarla çocuğun yeteneklerini ortaya koymasına yardımcı olunabilir.

Neler Yapmamalısınız?

Genellikle en kolay yaptığımız hep olumsuzluklar üzerinde durmak ve bu olumsuzlukları   vurgulamaktır.Oysa yetenek gibi muhteşem becerilerden bahsediyorsak bu becerileri yok edecek ya da köreltecek bütün yanlış tutumlarımıza son vermek zorundayız.Biz sporu seviyoruz diye çocuğumuzun da spora ilgisi olduğunu düşünmek son derece yanlış olur.Ya da arkadaşı müzik dersi alıyor diye çocuğumuza piyano dersi aldırmak da ulaşmak istenilen amaca hizmet etmekten uzak olur.Öyleyse,

• Çocuğun hiç ilgisi olmayan alanlara yönlendirmemek,
• Başkalarında gördüğümüz ve özendiğimiz özellik ve yeteneklerin çocuğumuzda da olduğu düşüncesiyle hareket etmemek,
• Bize göre komik ya da basit gelse de çocuğun ilgi alanlarını küçümsememek,
• Yetenekleri üzerine desteklemenin,ders çalıştırmakla aynı şey olduğunu düşünmemek,
• Çocuğu kendi başına bir şeyler yapmaya ve keşfetmeye çalışırken engellememek,
• Olur olmaz her yerde ve herkese çocuğun özelliklerinden ve yetenekli olduğunu düşündüğümüz alanlardan bahsetmemek;Bazı çocuklar kendileriyle ilgili özelliklerin başkaları tarafından bilinmesinden hoşlanmayabilirler.
• Geleceğe yönelik abartılı beklentiler oluşturmamak.
• Mükemmeliyetçi anne baba tutumu sergilememek.

Bu tipte pek çok yapılmaması gereken madde yazabiliriz. Aynı şekilde yapılması gerekenler listesi de oluşturabiliriz. Ancak bilinmesi gereken temel kural, çocuğun ne yaptığı, neyle uğraştığı ve ne istediğidir.Söz konusu olan çocuğun yetenekleri ve bu yeteneklerin ortaya çıkartılarak işler hale getirilmesi ise tek bir önkoşul vardır: Çocuğun ilgisi ve yeteneği ne yönde yoğunlaşıyorsa o alanda kayıtsız şartsız desteklenmesi gerektiğidir.

Bu makalenin telif hakları yazara aittir. Yazarın izni olmadan bir kısmı veya tamamı kullanılamaz.
Psikolog Serap DUYGULU’nun iletişim bilgileri :
http://www.ozgurbilge.com/
Özgür Bilge Eğitim ve Psikolojik Danışmanlık Merkezi
Ataköy 9.Kısım. A5-A Blok. Kat:2 Daire:13
Bakırköy İstanbul
212 559 17 25
212 559 18 04
0555 611 85 94

2-3 Yaş Çocuğu
Gelişim süreçleri açısından bakıldığında 2 – 3 yaş çocuğu artık bir birey olduğunun bilincine varmıştır.Son derece hareketlidir.Bir çok gereksinimini kendi başına giderebilir. Bağımsız hareket etmeye başlamasıyla birlikte aileye olan bağımlılığı da azalmaktadır.Kurallı oyunlar oynayabilir.Bazı kavramlar bilişsel olarak oturmaya başlar.

Bu yaşlarda sık sık öfke nöbetleri de görülür. Engellendiğinde ya da istekleri yerine getirilmediğinde şiddetli tepkiler verir ve öfke patlamaları yaşar.Bunlar gelişiminin doğal süreçleridir. Döneme özgü davranışlar olarak görülmelidir.

Bu yaşlardaki çocuklarda en dikkat çekici gelişim dili kullanma becerisinde olur.Kendisine söylenen hemen her şeyi anlar ve gelişen dil becerisiyle de kendisini ifade edebilir.Özellikle sözel anlamda çok aktif bir düzeye ulaşmıştır.Bazı kelimeleri yarım yarım kullansa da yakın çevresi tarafından ne söylediği anlaşılmaktadır.Çok fazla soru sorduğu ve meraklı olduğu dönemler de bu yaş dönemleridir.

Çocuktaki dil gelişimi ailelerin en çok üzerinde durduğu konudur.İstediklerini ifade etme becerisini kazanması aslında çocuğun pek çok beceriyi kazanması da demektir.Bu dönemlerde çocuklar inanılmaz bir hızla öğrenirler,sorgularlar ve her konuda soru sorarlar.

Burada çok önemli bir nokta vardır.Aileler çocukla konuşurken kelimeleri tam söylemeli ve yarım yarım konuşmamalıdırlar.’hadi atta gidiyoruz’ yerine;’gezmeye gidiyoruz’ ya da ‘alışverişe gidiyoruz’, Baş baş’ yerine; ‘hoşça kal,güle güle’ denmelidir.Çocuk her kelimeyi anlar ve duyduğu şekilde de öğrenir.

Ana dilini etkin olarak öğrendiği ve kullandığı bu aşamalar sırasında aileler çocuklarına farklı yöntemlerle yardımcı olabilir ve dil gelişimini destekleyici faaliyetlerde bulunabilirler.Bu konuda en önemli etkinlik masal ve hikayelerdir.

Ne tür masallar okunmalı:

Çocukların mümkün olduğu kadar erken yaşlarda kitapla tanışmaları çok önemli faydalar sağlar.Kitap okunan bir evde büyüyen çocuğun gelişimsel olarak akranlarından daha ilerde algı düzeyine sahip olduğu bilinmelidir. Çocuklara kitap okuma alışkanlığı kazandırmadaki en önemli etken yaşlarına uygun kitaplar seçilmesidir.Bu kadar küçük yaş grubu çocuklarda henüz ölüm ve doğum gibi soyut kavramlar oluşmamıştır.O nedenle kitap alırken ya da masal okurken çocuğun yaşı göz önünde bulundurulmalıdır. Doğru alışkanlıklar kazandırmak istenirken hiç umulmadık durumlarla karşılaşmak da söz konusu olabilir.

2- 3 yaş çocuğuna okunacak masallar temiz ve açık bir dille yazılmış olmalıdır.Kısa ve basit cümlelerden oluşmalı, çocuğun anlayabileceği ve dinlerken sıkılmayacağı bir öyküyü içermelidir.Bu yaş çocukları uzun olayları takip etme ve devamlılık becerisini henüz geliştiremediklerinden okunacak öykü kısa sürede bitmeli ve net bir sonuca ulaşmalıdır.

Anlatım tarzı kadar önem taşıyan bir diğer konu ise masalın vermek istediği mesajdır. Hepimizin çok iyi bildiği ‘Kırmızı Başlıklı Kız ‘ bu yaş çocukları için uygun olmaz.Çocuk masaldaki kurt’un niçin büyükanneyi yemek istediğini anlayamayacak ve muhtemelen de çok korkacaktır.Bunun yerine ‘Pamuk Prenses ve Yedi Cüceler’ içerik bakımından önerilebilir.Çünkü yardımlaşmayı ve paylaşmayı da öğretmektedir.

Masal okumaktaki amaç gerçek hayattaki olayları sembolize ederek bazı olumlu davranışlar kazanmasını sağlamak ve iyi alışkanlıklar kazandırmaktır.O nedenle seçilen öykü içerik olarak çok önemlidir.Şiddet ve korku duyguları veren masallar olmamsına dikkat edilmelidir.

Masalların Yararları:

Masallar çocuğa anlatılmak ve öğretilmek istenilen her şeyi dolaylı yoldan ifade etmenin en güzel yoludur.Doğal bir biçimde sözlü iletişim becerilerini kazandırmak,soyut kavramları öğretmek bu yöntemle mümkün olur.Çocuk iletişim kurmayı yani dinleme,anlama ve konuşma becerilerini masallar yoluyla kazanabilir.

Çocuk dil bilgisi kurallarını da anlatılan masallarla duyacak ve doğru cümle yapılarını kullanmayı da öğrenecektir.Masal okurken ya da hikaye anlatırken çocuğu sosyal dünyaya da hazırladığınız unutmayın.Bu dünyaya açılan kapı doğru seçilmiş kitaplar ve masallardır.Yaşına uygun öyküler anlatmanın çocuğa sosyal iletişim becerisi kazandırmak gibi bir işlevi vardır.

İyi, güzel, doğru, yanlış, kötü, suç, ceza, başarı, paylaşma, dürüstlük, adalet, arkadaşlık, sevgi, saygı, güven gibi kavramlar ancak masallarda anlatılan küçük örneklerle öğretilebilir.Çocuğun hayal dünyası yine bu hikayelerle zenginleştirilebilir.

Tüm bunların dışında masal okumak çocuğa özel bir zaman ayırmak demektir.Onunla ortak bir anı paylaşmak,bir arada olmak için fırsat yaratmakta bundan daha güzel bir sebep olamaz. Özellikle gün içinde çocuğunuza fazla vakit ayıramadığınızı düşünüyorsanız masal anlatarak beraber olmak,onun mimiklerini izlemek,öyküyle ilgili yorumlar yapmak harika bir duygudur.

Masal Okurken Kullanılan Ses Tonu:

Masal okurken en belirleyici konu okuyan kişinin ses tonudur.Uygun bir ses tonu,yumuşak,sakin bir anlatım kullanılmalıdır.Ancak masalın gelişimine göre doğru ayarlamalar da mutlaka yapılmalıdır.Öykü heyecanlı bir şeyler anlatırken durgun bir ses tonuyla okumak çocuğun bütün ilgisini kaybetmesine neden olur.Ya da abartarak yüksek sesle okumak da çocuğu gereksiz yere korkutabilir.Masaldaki kahramanları seslendirmek,onları taklit etmek ve bazı efektler kullanmak ilgi çekici olabilir. Doğru bir ses tonu kullanıldığında bütün bunlar çocuk için çok heyecan verici etkiler yaratabilir.

Ancak dikkatini çekmek isterken tam tersi bir durumla karşılaşabilir ve çocuğu masaldan uzaklaştırabilirsiniz. Masal anlatmak geçiştirilerek yapılacak bir iş değildir. Sanıldığının aksine önemli bir etkinliktir ve baştan savma yapılabilir bir eylem olarak değerlendirilmemelidir.

Ailelere Öneriler:

Çocuklar hemen her yaşta masal dinlemeyi,onlara hikayeler anlatılmasını severler.Öğrenmeye en açık oldukları 2 – 3 yaş dönemleri bu açıdan doğru değerlendirilmelidir.Yaşlarına uygun kitaplar ve anlayabilecekleri küçük öyküler gelişimleri üzerinde çok olumlu etkiler yaratırlar.Sözel olarak anlatamayacağınız pek çok kavramı masallarla öğretebilir,algılarının gelişimine katkıda bulunabilirsiniz.

2- 3 yaş çocukları sürekli soru sorarak yeni kelimeler öğrenirler ve öğrendiklerini her fırsatta kullanmaya çalışırlar.Onların sorularına olabilecek en açık yanıtları vermek,meraklarını gidermek şarttır.Ancak anlayabilecekleri basit cümlelerle doğru ve açıklayıcı bir dil kullanmak gerekir.

Küçük öyküler anlatmak ya da masal okumak çocukların bilişsel yeteneklerinin gelişimi için çok etkili bir yöntemdir.Çocuklar küçük yaşlardan itibaren yaşlarına ve ilgilerine göre kitaplarla tanıştırılmalı ve bu konuda çaba gösterilmelidir.

Nelere dikkat edilmelidir:

Masal okumak önemlidir ancak bu konuda dikkat edilmesi gereken bazı noktalar vardır. Sadece sizin uygun olduğunuz anlarda çocuğa kitap okumaya çalışmak çok yararlı sonuçlar sağlamaz.Kitap okumasını bir alışkanlık haline getirmesini istiyorsanız belli başlı bazı kuralları da göz önünde bulundurmanız gerekiyor.

* Masal okumak için çocuğun da hevesli olduğu anları seçmek
* Özellikle sakin ve dinlemeye açık olduğu zamanları doğru saptamak
* Öykünün içeriğini iyi bilmek ve şiddet ya da korku öğeleri içermediğine dikkat etmek.
* Yaşına ve kişiliğine uygun kitaplar ve hikayeler seçmek
* Anlatılan öyküye bedensel ve sözel olarak katılmak
* Çocuğun da masala katılımını sağlamak amacıyla konuyla ilgili sorular sormak
* Doğru ses tonu ve mimikler kullanmak
* Öykü bittikten sonra karşılıklı olarak ne anlattığı üzerine sohbet etmek
* Özellikle küçük yaş çocukları için resimli kitaplar seçmek ve anlatılan öyküyü resimle de desteklemek.

gibi bazı kurallar çocuğun ilgisini çekmenizi sağlayacaktır.

Masalların hepimizin çocukluğunda izler bırakmış olduğu unutulmamalıdır.Çocuk ve masal neredeyse özdeş iki kavram gibidir.Kazandırmak istediğiniz pek çok değeri çocuklarınıza bu yolla vermeniz daha kolaydır.

Bu makalenin telif hakları yazara aittir. Yazarın izni olmadan bir kısmı veya tamamı kullanılamaz.
Psikolog Serap DUYGULU’nun iletişim bilgileri :
http://www.ozgurbilge.com/
Özgür Bilge Eğitim ve Psikolojik Danışmanlık Merkezi
Ataköy 9.Kısım. A5-A Blok. Kat:2 Daire:13
Bakırköy İstanbul
212 559 17 25
212 559 18 04
0555 611 85 94

Oyun oynayan çocuğu izlediğiniz zaman onun ne kadar kendi dünyasına daldığını farklı bir dünyaya geçtiğini görürsünüz. Çocuk oyun oynarken adeta bambaşka bir hayata geçer. Bu sırada bedeninin bütün işlevleri işin içindedir. Oyun oynamak özellikle beynin pek çok farklı işlevi aynı anda gerçekleştirmesini gerektirir. Beden de bu dünyaya eşlik eder.

ÇOCUK AÇISINDAN OYUN NE DEMEKTİR?

Çocuklar oyun oynarken pek çok şeyi sembolize ederler. Gerçek hayattaki kişileri ya da olayları canlandırırlar. Bu açıdan oyun oynamak çocuk açısından hayati öneme sahiptir.

• Oyun oynarken çocuk öncelikle hayal kurar.
• Kurduğu hayale uygun olarak figürleri canlandırır, miş gibi yapar: Doktormuş gibi, anneymiş gibi vb.
• Düşündüğü ya da hayal ettiği ortama uygun oyuncaklar ve oyunlar yaratır.
• Bütün bu eylemler sırasında karşılaştırmalar yapmayı öğrenir, mantıksal çıkarımlarda bulunmaya başlar.
• Olaylar ya da durumlar arasında neden-sonuç ilişkileri kurma yetisi kazanır.
• Oyun oynarken çocuklar özellikle grup oyunları sırasında paylaşmayı öğrenirler.

OYUN ÇOCUĞUN SALDIRGANLIK DÜRTÜLERİNİ ENGELLEYEBİLİR

Her insanın yapısında doğal olarak var olan bir dürtüdür saldırganlık dürtüsü. İnsan doğduğu andan itibaren var olma savaşı vermek üzere programlanmıştır ve bunu yolu da öncelikle hayatta kalmak için kendini korumaktan geçer. Ancak insanlar büyüyüp toplumsal bir birey olmaya başladığı andan itibaren de bu dürtüsünü kontrol altına alma becerisini kazanmaktadır. Bu bakımdan çocuklar bu dürtülerini kontrol etme becerini henüz kazanamadıkları için bazen can yakıcı ve zarar verici bazı davranışlar gösterdikleri bilinir. İşte bu gibi durumlarda doğru seçilmiş oyuncaklar çocuğun olumsuz davranışlarını engellediği gibi saldırganlık dürtülerini de olumlu davranışlara yönlendirebilir. Özellikle bu tür davranışlar gösteren çocuklara oyuncak seçiminde daha dikkatli olunmalı ve dikkatini toplamasına ve bir şeyler yaratabilmesine olanak sağlayan yapı malzemeleri seçilmelidir. Bu bakımdan hamur önerilen oyun malzemeleri arasındadır. Ayrıca top gibi oyuncaklar da çocuğun enerjisini başkalarına zarar vermeden dışarı yönlendirmesine imkan sağladığı için yararlıdır.

OYUNCAKLAR ÇOCUĞA NE KATAR

Gerçekten özenle ve bilinçle seçilmiş oyuncakların çocuğa kazandırdığı pek çok olumlu özellik olduğu bilinmektedir. Oyuncaklarla çocuklarda,

• Renk,şekil,sayı
• Yer,mekan ve boyut gibi kavramları,
• Tutma,kavrama ve şekil verme becerileri,
• Görsel ve işitsel yeteneklerini,
• El ve parmak kaslarını güçlendirerek geliştirdiğini unutmamak gerekir.

Çocukların oyuncaklarla oynaması desteklenirken yaş faktörü mutlaka göz önünde bulundurulmalı ve hem yaşına,hem de bedensel,bilişsel gelişimine uygun oyuncaklar seçmeye dikkat edilmelidir.

Bu makalenin telif hakları yazara aittir. Yazarın izni olmadan bir kısmı veya tamamı kullanılamaz.
Psikolog Serap DUYGULU’nun iletişim bilgileri :
http://www.ozgurbilge.com/
Özgür Bilge Eğitim ve Psikolojik Danışmanlık Merkezi
Ataköy 9.Kısım. A5-A Blok. Kat:2 Daire:13
Bakırköy İstanbul
212 559 17 25
212 559 18 04
0555 611 85 94